Wyjaśniamy jak sprawdzić swoją zdolność kredytową

Zdolność kredytowa decyduje o tym, czy bank w ogóle pożyczy ci pieniądze i na jaką kwotę możesz liczyć. Możesz ją wstępnie sprawdzić samodzielnie online, a dokładne wyliczenia uzyskasz w BIK lub bezpośrednio w banku czy u eksperta finansowego.

Gdzie sprawdzić swoją zdolność kredytową?

Swoją zdolność kredytową możesz sprawdzić samodzielnie za pomocą darmowych kalkulatorów online lub bardziej precyzyjnego Analizatora Kredytowego BIK. Najbardziej szczegółowe i wiarygodne wyliczenia uzyskasz jednak bezpośrednio u eksperta finansowego lub w oddziale wybranego banku.

Internetowe kalkulatory zdolności kredytowej

Najłatwiej zacząć od narzędzi online. Darmowy kalkulator zdolności kredytowej znajdziesz na wielu portalach finansowych oraz na stronach banków. Po wpisaniu kilku danych – takich jak dochód netto gospodarstwa domowego, wysokość miesięcznych kosztów utrzymania, liczba osób na utrzymaniu oraz aktualne raty kredytów – otrzymasz szacunkową maksymalną kwotę kredytu.

Takie kalkulatory korzystają z uproszczonych założeń, więc wynik ma charakter wyłącznie orientacyjny. Ich rolą jest pokazanie rzędu wielkości, na jaki kredyt mniej więcej możesz liczyć, a nie zagwarantowanie decyzji banku. Warto wykonać kilka różnych symulacji, zmieniając np. okres kredytowania czy wysokość rat, aby zobaczyć, jak wpływa to na potencjalną zdolność.

Analizator Kredytowy BIK

Bardziej zaawansowanym narzędziem jest Analizator Kredytowy BIK. W odróżnieniu od prostych kalkulatorów internetowych, łączy on informacje o twoich dochodach i wydatkach z danymi z twojego raportu BIK. Oznacza to, że uwzględnia realną historię kredytową oraz aktualne zobowiązania, czyli działa w sposób zbliżony do wewnętrznych systemów banków.

Dzięki temu wyniki Analizatora są wyraźnie bardziej zbliżone do rzeczywistej analizy bankowej. Narzędzie pokazuje, na jaki poziom finansowania możesz mniej więcej liczyć przy określonych parametrach kredytu, uwzględniając m.in. limity na kartach, kredyty ratalne czy opóźnienia w spłatach. Do skorzystania z Analizatora potrzebny jest aktualny Raport BIK, który nie może być starszy niż 7 dni, a jego jednorazowy zakup kosztuje 49 zł.

Ekspert finansowy lub bezpośrednia wizyta w banku

Najbardziej dokładną metodą jest sprawdzenie zdolności kredytowej u eksperta finansowego lub bezpośrednio w wybranym banku. Specjalista korzysta z kalkulatorów zdolności kredytowej wielu banków jednocześnie i zna ich szczegółowe algorytmy. Potrafi także uwzględnić elementy, których nie widać w prostych formularzach online – np. specyfikę twojej branży, sposób rozliczania działalności gospodarczej czy planowane zmiany w dochodach.

Takie wyliczenie jest najbliższe finalnej ocenie, jaką przeprowadza bank. Ekspert może od razu zasugerować, jak poprawić swoją zdolność kredytową – czy lepiej wydłużyć okres kredytowania, spłacić limity, czy np. złożyć wniosek wspólnie z drugą osobą.

Zdolność kredytowa jest definiowana przez ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe oraz przez ustawę z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym. W przepisach jest rozumiana jako zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie.

Czym jest zdolność kredytowa?

To prawdopodobnie najważniejszy element całej procedury kredytowej. Od wyniku oceny zdolności kredytowej zależy, czy bank udzieli kredytu, czy też wyda decyzję negatywną. Szanse na otrzymanie finansowania można jednak w wielu przypadkach poprawić. Oczywiste jest, że jeśli ktoś chce pożyczyć pieniądze, musi osiągać dochody. Istotna jest także forma zatrudnienia, ponieważ bardzo dobry wpływ na zdolność kredytową ma klasyczna umowa o pracę na czas nieokreślony.

Bank ma znacznie mniejszą pewność co do stabilności twoich zarobków w przypadku samozatrudnienia lub umowy o dzieło. Dochody mikroprzedsiębiorstwa również nie są dla instytucji finansowej tak oczywiste. W takiej sytuacji to zeznanie podatkowe, wyciągi z konta firmowego oraz ewidencja księgowa będą dokumentami, które potwierdzają wysokość dochodów.

Jak historia w BIK wpływa na zdolność kredytową?

Czasami dane w Biurze Informacji Kredytowej (BIK) nie są w pełni zaktualizowane przez bank. Możesz to skorygować, jeżeli zauważysz nieprawidłowości w raportach. Budowanie dobrej historii kredytowej to proces rozłożony na lata. Największe znaczenie ma terminowe regulowanie wszystkich zobowiązań – kredytów, pożyczek, kart kredytowych, zakupów ratalnych czy limitów w rachunku.

Regularna spłata w terminie to najważniejszy element budowania pozytywnej historii kredytowej. Żeby mieć kontrolę nad sytuacją, warto cyklicznie monitorować swoje dane w BIK. Obraz rzetelnego kredytobiorcy można zbudować także na drobnych zobowiązaniach – np. niewielkich kredytach ratalnych na sprzęt domowy spłacanych zgodnie z harmonogramem.

Bez żadnej historii kredytowej jesteś dla banku w dużej mierze anonimowy. Instytucja nie widzi, jak zachowywałeś się jako dłużnik w przeszłości. Dlatego przy pierwszym poważnym kredycie – zwłaszcza hipotecznym – brak danych w BIK może być potraktowany jako wyższe ryzyko niż krótka, ale pozytywna historia.

Ocena zdolności kredytowej

Ocena zdolności kredytowej pozwala dopasować zobowiązanie do realnych możliwości spłaty. Bank oblicza maksymalną kwotę kredytu oraz dopuszczalny poziom miesięcznej raty, tak abyś był w stanie regulować zobowiązanie i jednocześnie utrzymać gospodarstwo domowe na bezpiecznym poziomie.

Przy ocenie zdolności kredytowej jest brana pod uwagę przede wszystkim wysokość dochodów netto oraz majątek własny. Znaczenie ma rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej lub forma zatrudnienia – inaczej liczony jest etat, inaczej kontrakt B2B, a jeszcze inaczej sezonowe umowy cywilnoprawne. Banki potrzebują także informacji o liczbie osób w gospodarstwie domowym oraz o wszystkich aktualnych zobowiązaniach finansowych.

W przypadku kredytów hipotecznych jednym z najważniejszych elementów analizy jest wkład własny. Standardowo bank oczekuje, że sfinansujesz z oszczędności co najmniej 20% wartości kupowanej nieruchomości, choć część instytucji dopuszcza 10% wkładu własnego, jeśli zapewnisz dodatkowe zabezpieczenie, np. ubezpieczenie niskiego wkładu.

Nie zawsze oznacza to konieczność wniesienia wyłącznie gotówki. Jako wkład własny bank może zaakceptować m.in. działkę budowlaną, na której powstanie dom, inną nieruchomość ustanowioną jako zabezpieczenie, środki zgromadzone na IKE lub IKZE, środki z książeczki mieszkaniowej, a także udokumentowaną wartość poniesionych prac budowlanych oraz zakupionych materiałów.

Standardem w bankach jest podział analizy na dwie części. Część ilościowa obejmuje twarde liczby – dochody netto, miesięczne koszty utrzymania, liczbę osób na utrzymaniu, wysokość rat innych kredytów oraz kwoty limitów na kartach i w rachunkach.

Część jakościowa skupia się na ocenie profilu klienta, biorąc pod uwagę m.in. wiek, stan cywilny, wykształcenie, zawód, staż pracy oraz scoring kredytowy oparty na danych z BIK. Te dwa elementy analizuje się łącznie, co wpływa zarówno na samą zdolność, jak i na warunki cenowe kredytu.

Na szczególną uwagę zasługuje kwestia limitów kredytowych. Karty kredytowe oraz limity w koncie osobistym obniżają zdolność kredytową nawet wtedy, gdy z nich nie korzystasz. Bank przyjmuje bowiem, że możesz w dowolnym momencie wykorzystać cały przyznany limit, więc traktuje go jak potencjalne stałe obciążenie. Najczęściej w analizie przyjmuje się koszt na poziomie od 3% do 5% przyznanego limitu miesięcznie. Oznacza to, że np. limit 10 000 zł może obniżać twoją zdolność tak, jakbyś miał dodatkową ratę rzędu 300–500 zł.

Osoby pracujące na umowie o dzieło oraz umowie zlecenie również mogą starać się o kredyt w niektórych bankach. W takim przypadku często wymagany jest dłuższy okres dokumentowania dochodów i przedstawienie większej liczby zaświadczeń. Trzeba też mieć świadomość, że wszystkie wnioski są rozpatrywane indywidualnie. Ostateczna decyzja jest podejmowana przez doświadczonych analityków na podstawie dokumentów przekazanych przez klienta oraz danych z baz zewnętrznych.

Każdy bank stosuje własne algorytmy do wyliczania zdolności kredytowej, więc wyniki w różnych instytucjach mogą się istotnie różnić.

Gdy między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, można często podnieść swoją zdolność, występując o kredyt wspólnie z małżonkiem, który osiąga stabilne i udokumentowane dochody. Zdolność kredytowa zależy od naprawdę wielu czynników, dlatego przed złożeniem wniosku warto przeanalizować swoją sytuację finansową co najmniej z kilku perspektyw.

Rodzinny Kredyt Mieszkaniowy a wkład własny

Dla osób, które mają wystarczającą zdolność kredytową, ale nie zgromadziły wymaganych oszczędności, rozwiązaniem może być program państwowy znany jako Rodzinny Kredyt Mieszkaniowy (mieszkanie bez wkładu własnego). Konstrukcja tego rozwiązania polega na tym, że brakujący wkład własny do kredytu hipotecznego jest zastępowany gwarancją publiczną, dzięki czemu można sfinansować nawet całą cenę zakupu nieruchomości kredytem, bez konieczności wnoszenia tradycyjnego wkładu gotówkowego.

Bank nadal bada twoją zdolność do spłaty rat, ale nie wymaga wniesienia klasycznego wkładu własnego w gotówce czy w postaci innych aktywów. Dla wielu młodych gospodarstw domowych to jedyny sposób, aby wejść na rynek mieszkaniowy mimo braku wysokich oszczędności przy jednoczesnej stabilności dochodów.

Ile wynosi przykładowa zdolność kredytowa?

Na ostateczną zdolność kredytową wpływa wiele czynników, ale już sama wysokość dochodu netto i struktura gospodarstwa domowego mocno zmienia maksymalną kwotę możliwego finansowania. Poniższe zestawienia pokazują orientacyjne wartości zdolności przy założeniu tych samych parametrów kredytu, różniące się jedynie poziomem dochodów i liczbą osób na utrzymaniu.

Zestawienie dla singla oraz singla z dzieckiem:

Zestawienie dla rodziny 2+1 oraz rodziny 2+2:

Widać wyraźnie, że ta sama pensja netto daje bardzo różne możliwości w zależności od liczby osób w gospodarstwie domowym. Im więcej osób na utrzymaniu, tym niższa możliwa kwota finansowania przy tej samej wysokości dochodów.

Zdolność kredytowa przy kredycie hipotecznym a gotówkowym

Badanie zdolności kredytowej przy kredycie gotówkowym jest znacznie prostsze i szybsze niż przy hipotece. Kredyt gotówkowy nie jest zabezpieczony na nieruchomości, ma krótszy maksymalny okres spłaty – zwykle do 10 lat, a kwoty finansowania są niższe. Bank analizuje więc głównie dochody, stałe wydatki, istniejące zobowiązania i historię w BIK, a decyzję można otrzymać nawet tego samego dnia.

Przy kredycie hipotecznym proces jest znacznie bardziej rozbudowany. Oprócz badania dochodów i historii kredytowej bank musi ocenić także samo zabezpieczenie, czyli nieruchomość. Wymagany jest operat szacunkowy lub inna forma wyceny, analiza dokumentów prawnych (np. księga wieczysta, pozwolenie na budowę, umowa deweloperska) oraz weryfikacja wkładu własnego. Ustawa o kredycie hipotecznym daje bankowi do 21 dni kalendarzowych na wydanie decyzji od momentu złożenia kompletnego wniosku z pełnym pakietem wymaganych dokumentów.

Różnica w czasie i zakresie analizy wynika więc z poziomu ryzyka i wielkości zobowiązania. Kredyt gotówkowy ma mniejszy wpływ na finanse gospodarstwa domowego, a brak zabezpieczenia na nieruchomości ogranicza liczbę formalności. Przy hipotece bank musi ocenić nie tylko ciebie jako kredytobiorcę, lecz także to, czy dana nieruchomość będzie przez wiele lat dobrym zabezpieczeniem udzielonego finansowania.